Terug naar de basis

DE COMEBACK VAN LUCAS BOLS

Ruim tien jaar geleden kocht Huub van Doorne de zestiende-eeuwse jeneverstokerij Lucas Bols van Rémy Cointreau. Hij bracht het bedrijf terug naar Amsterdam én naar de beurs.

tekst: Redactie Grip op je Vermogen


Een aria uit een Italiaanse opera schalt door de verlaten ruimte van de Bartending Academy van drankproducent Lucas Bols, gevestigd in enkele historische panden schuin tegenover het Van Gogh Museum in Amsterdam. Langs de wanden een eenvoudige witte toog, daarachter rijen flessen met felgekleurde likeuren. Een tap met het Heineken-logo ontbreekt niet. ‘Het moet realistisch zijn,’ zegt directeur Huub van Doorne (60). Een kale jongeman in zwart schort zet alvast wat mengbekers en houders met servetjes klaar voor een groep studenten van de hotelschool die hij straks de eerste kneepjes van het cocktailshaken zal bijbrengen. Maar tussendoor gewoon een biertje tappen, moeten ze ook kunnen.

Revival

Zelf heeft Van Doorne ook een dag meegedaan. Gepruts met maatbekertjes, zoveel milliliter van dit, zoveel van dat. Zijn vrouw doet het beter, en heeft meer flair. Zij volgde de hele cursus en oefent achter hun kleine cocktailbar thuis op haar free pour: op gevoel scheuten drank in de glazen schenken, voor de show liefst van enige hoogte. ‘Mijn schoonzoons zijn er ook goed in,’ zegt Van Doorne. Zijn eigen favoriet? Een gin-tonic. Laat dat nou de eerste mix zijn die in Nederland opnieuw furore maakte een jaar of vijf geleden. De topman weet het nog goed: hij zat rond het borreluur in de lobby van het naburige Conservatorium Hotel en zag dienbladen met grote coupes gin-tonic voorbijkomen. ‘De bartender had het uit Madrid opgepikt, daar begon de revival.’

‘Wij vonden jenever in onze tijd iets voor je opa, maar mijn kinderen hebben dat vooroordeel niet meer’

Lucas Bols promoot zijn jenever als bestanddeel voor cocktails

Lucas Bols, door de eeuwen heen bekend van de jenever, wil de Nederlander aan de cocktail krijgen, en als het even kan de rest van de wereld ook. Dat is het plan waarmee Huub van Doorne het bedrijf in 2006 overnam van zijn voormalige werkgever, de Franse drankenfabrikant Rémy Cointreau. Een drieste actie, vonden collega’s en vakgenoten. ‘Ze zeiden: waar begin je aan? Jenever gaat dood en een cocktail-cultuur bestaat niet in Nederland.’ Dat blijkt mee te vallen. Niet alleen rukt de cocktail op, ook jenever maakt volgens Van Doorne een voorzichtige comeback. In hoofdstedelijke kringen wordt het kopstootje weer gesignaleerd, een overvol tulpvormig glaasje jenever dat op de bar blijft staan terwijl je de kop eraf slurpt, van oudsher in combinatie met een biertje. Daarnaast promoot Lucas Bols zijn jenever nu als bestanddeel voor cocktails, een pittige vervanger van gin. ‘Heel traditioneel eigenlijk,’ zegt Van Doorne. ‘Eind negentiende eeuw was jenever in de Verenigde Staten al de basis voor populaire cocktails als de Negroni, gemixt met vermout en een bitter. Of een Collins, nog zo’n klassieker waarmee je nu weer de blits kunt maken, een mengsel van jenever, citroensap, suikersiroop en bruiswater.’ Niet alleen in Amsterdam, ook in Rotterdam en Eindhoven duiken de laatste jaren hippe cocktailbarretjes op, weet Van Doorne. Goed nieuws voor Lucas Bols, al is het bedrijf voor de afzet van zijn sterke drank lang niet alleen afhankelijk van Nederland, zelfs niet van West-Europa. Meer dan de helft van de omzet komt uit de rest van de wereld. In de Verenigde Staten staan flessen Bols volgens Van Doorne in meer dan veertigduizend etablissementen achter de bar. In een aantal Afrikaanse landen is de schnaps van Bols-merk Henkes groot, naar verluidt ooit meegekomen met admiraal Michiel de Ruyter en gebruikt voor plengoffers en rituelen. Tegenwoordig wordt er ook daar gewoon mee geborreld. ‘Vooral in de grote steden komt het op,’ zegt Van Doorne. ‘Met de verstedelijking groeien de inkomens en wordt meer geld aan sterke drank uitgegeven, vooral aan buitenlandse merken. Daarmee kun je laten zien dat je tot de middenklasse behoort.’ In Nederland is de cirkel rond, volgens de CEO. ‘Hier gaan we van internationale merken juist weer terug naar onze basis. Vroeger dronken we jenever, in de jaren tachtig werd het rum, vanaf de jaren negentig wodka en gin, en nu komen we weer terug bij jenever. Wij vonden het in onze tijd meer iets voor je opa, maar mijn kinderen hebben dat vooroordeel niet meer.’

Bezoekers van de Bols Experience in Amsterdam krijgen op speelse wijze uitgelegd hoe de verschillende dranken worden gemaakt

DAF-geslacht

Het was bijna gedaan met de oude jeneverstoker, aldus Van Doorne. Sinds begin jaren negentig wisselde het bedrijf diverse keren van eigenaar. Het begon met de fusie met voedingsmiddelenbedrijf Wessanen, daarop volgde private-equitybedrijf CVC Capital Partners, dat het bedrijf na enkele jaren doorverkocht aan het Franse drankenconcern Rémy Cointreau. Daar zat Huub van Doorne, telg uit het DAF-geslacht, in de raad van bestuur. Met lede ogen zag hij toe hoe de zestiende-eeuwse Nederlandse stokerij na enkele jaren wegkwijnde. ‘Het merk was niet belangrijk voor Rémy Cointreau.’

Van Doorne vertrok nadat hij zijn interesse in een mogelijke overname van Lucas Bols en het Italiaanse kruidenlikeurmerk Galliano kenbaar had gemaakt. ‘Het begon in april 2005 met plannen maken aan de keukentafel en precies een jaar later was het gelukt. Al die tijd ben ik met de financiering bezig geweest. Zenuwslopend.’ Zelf kocht hij een kwart van het aandelenkapitaal, de rest kwam voor rekening van AAC Capital, de voormalige private-equitydochter van ABN Amro. Later heeft hij een deel weer verkocht, en is AAC Capital eruitgestapt.

Van Doorne werd de redder van het oude likeuren- en jenevermerk. Eerst moest hij wel de recessie zien te overleven, maar de laatste jaren zit de business in de lift. Zeker sinds ook het populaire passievruchtdrankje Passoa via een joint venture met Rémy Cointreau meetelt in de resultaten. Van Doorne bracht het bedrijf van Nieuw-Vennep terug naar Amsterdam en in 2015 ook terug naar Beursplein 5. Op de foto’s waarop hij destijds met een gongslag de beurshandel opende, heft hij met zijn gevolg de felrode jubileumcocktail Bols 440. Zelfs de introductieprijs verwijst naar de glorieuze historie: € 15,75. Zonder komma is dat het oprichtingsjaar van het bedrijf, een feit waarover wel wat discussie is. Volgens een publicatie in Ons Amsterdam zou Lucas Bols niet in 1575, maar pas in 1868 zijn opgericht. Van Doorne haalt zijn schouders erover op. ‘Wij hebben onze bedrijfshistoricus erop gezet en alles wijst op 1575. Hoelang wordt dat al niet als datum gebruikt? Dan ga je niet achteraf zeggen: nee, toch niet.’

Pornstar Martini

In het museum op de begane grond, House of Bols Experience genaamd, vertelt een als Lucas Bols uitgemonsterde acteur, compleet met spitse baard en plooikraag, het verhaal van de jenever-stokerij. Over de eeuwenlange vestiging op de Rozengracht in Amsterdam en over de VOC, die sinds het begin van de zestiende eeuw de ingrediënten voor Bols’ likeuren meevoerde uit de Oost. Vijftigduizend bezoekers nemen daar jaarlijks kennis van de geschiedenis en het productieproces. Aan het eind van de tour wacht bezoekers de cocktail waar het wellicht om te doen was. Die mogen zij onder leiding van een ervaren bartender zelf mixen of bestellen aan de bar. Een Pornstar Martini misschien, of een Red Light Negroni. Dat laatste drankje figureert in een reclamefilmpje dat in de wachtruimte wordt vertoond, van een paaldanseres die met het hoofd omlaag hangt en via een rietje schalks aan haar cocktail nipt.

In de oefenruimte van de Bartending Academy wijst Van Doorne op een van de geboden die op de lange bar staan opgesomd: Sell quality, not quantity. ‘Ons motto is: drink minder, maar beter. Het is prima om van een goede cocktail te genieten. Die hoeft ook helemaal niet zo heftig te zijn. Je hebt al uitstekende cocktails met een alcohol-promillage van 5 à 7.’

In het trapportaal hangen ingelijste foto’s waarop Amerikaanse filmsterren poseren met een fles Bols Genever, een remake van de receptuur uit 1820. ‘In 2008,’ vertelt Van Doorne, ‘kwam presentator van filmprogramma’s René Mioch langs. Zijn interviews met de sterren sloot hij altijd af met een Nederlands presentje. Of Lucas Bols misschien een suggestie had?’ Onder strikte geheimhouding gaf Van Doorne hem een aantal flessen Bols Genever mee, rond dezelfde tijd dat de nieuwe jenever in San Francisco werd gelanceerd. Cate Blanchett heft de fles met een opgetogen blik, Dustin Hoffman kijkt vooral verbouwereerd.

Een groep bezoekers stommelt de trap op, jongemannen met baardjes, een paar meisjes met een Aziatisch uiterlijk. Een nieuwe lichting cursisten is in aantocht.

LUCAS BOLS


Producent van jenever, likeuren, gin en wodka


Merken onder meer: Bokma, Henkes, Coebergh, Pisang Ambon, Passoa, Galliano, Sambucca


46 likeursmaken onder Bols Likeuren

In 1575 opgericht


In ruim 110 landen te koop


Omzet: 80,5 miljoen euro in boekjaar 2016/17


70 vaste medewerkers, van wie 35 in het buitenland

Winst:

12,3 miljoen euro(boekjaar 2016/17)


Aandelenkapitaal:

25 % in handen van de Schiedamse jeneverproducent Nolet, ruim 6 procent in bezit van Huub van Doorne